05.09.2019 Aktualizacja: 11.09.2019

Certyfikacja BSP zgodna z wymogami UE

Bezzałogowe statki powietrzne w krajowym systemie oceny zgodności w świetle rozporządzenia delegowanego (UE) 2019/945

(informacje podstawowe)

  1. Wstęp

1 lipca 2019 r. weszło w życie rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2019/945 z dnia 12.03.2019 r. w sprawie bezzałogowych systemów powietrznych oraz operatorów bezzałogowych systemów powietrznych z państw trzecich (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32019R0945&from=PL) (dalej: rozporządzenie delegowane).

Rozporządzenie delegowane wprowadza zharmonizowane (tj. jednolite dla wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej i państw – członków EASA) zasadnicze wymogi techniczne mające zastosowanie do bezzałogowych systemów powietrznych (oraz dodatkowych elementów służących zdalnej identyfikacji) eksploatowanych zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2019/947 z dnia 24 maja 2019 r. w sprawie przepisów i procedur dotyczących eksploatacji bezzałogowych statków powietrznych (dalej: rozporządzenie wykonawcze). Rozporządzenie delegowane reguluje projektowanie, produkcję oraz wprowadzanie na rynek wewnętrzny UE BSP wykonujących operacje w kategorii otwartej. Wraz z wprowadzeniem wymogów technicznych, BSP w kategorii otwartej zostają objęte nadzorem, którego mechanizmy w Polsce reguluje m.in. ustawa z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 544) oraz z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 155). Powyższe przepisy nie dotyczą jednak statków powietrznych oraz personelu wykonujących zadania określone w art. 2 ust. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i rady (UE) 2018/1339 z dnia 4 lipca 2018 r. w sprawie wspólnych zasad w dziedzinie lotnictwa cywilnego i utworzenia Agencji Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego oraz zmieniające rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 2111/2005, (WE) nr 1008/2008, (UE) nr 996/2010, (UE) nr 376/2014 i dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/30/UE i 2014/53/UE, a także uchylające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 552/2004 i (WE) nr 216/2008 i rozporządzenie Rady (EWG nr 3922/91 (zwanego dalej rozporządzeniem bazowym), czyli tzw. lotnictwa państwowego. Regulacja sposobu wykonywania operacji przez podmioty nie objęte regulacjami unijnymi pozostaje w gestii państw członkowskich, pod warunkiem, że operacje te spełniają wymagania bezpieczeństwa określone w rozporządzeniu bazowym.

Niniejszy dokument zawiera podstawowe informacje na temat wymogów technicznych dla BSP oraz zasad działania przyszłego nadzoru nad rynkiem BSP w Unii Europejskiej i w Polsce.

  1. Kategorie BSP i sposób zapewnienia wymagań technicznych

Kategorie BSP

Rozporządzenie wykonawcze ma zastosowanie do wszystkich BSP objętych zakresem rozporządzenia bazowego, bez względu na ich masę operacyjną. Wymogi techniczne zostały określone w oparciu o zasadę proporcjonalności i są dostosowane do rodzaju danej operacji wykonywanej przez bezzałogowy statek powietrzny oraz ryzyka związanego z jej wykonywaniem.

Na podstawie kryterium proporcjonalności dokonano następującej klasyfikacji BSP.

schemat cert 2

Kategoria otwarta

Rozporządzenie delegowane określa zasady wprowadzania na rynek wewnętrzny Unii Europejskiej oraz swobodnego przepływu w UE bezzałogowych systemów powietrznych przeznaczonych do eksploatacji w ramach kategorii otwartej. Zasady te dotyczą m.in. obowiązku przeprowadzenia przez producenta oceny zgodności produktu (BSP) z wymogami określonymi szczegółowo w załączniku do rozporządzenia delegowanego oraz odpowiednimi normami zharmonizowanymi. BSP eksploatowane w kategorii otwartej muszą posiadać:

  • dokumentację techniczną,
  • deklarację zgodności producenta (na podstawie oceny zgodności),
  • oznakowanie produktu (CE).

Zgodnie z rozporządzeniem delegowanym, niektóre z procedur, w oparciu o które producent będzie mógł dokonać oceny zgodności produktu przed wprowadzeniem wyrobu do obrotu handlowego, będą uwzględniały certyfikację, czyli przeprowadzenie oceny zgodności przez stronę trzecią (jednostkę notyfikowaną).

Warto wskazać, iż zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym, do 1 lipca 2022 r. BSP wprowadzone na rynek, które nie są zgodne z rozporządzeniem delegowanym, będą mogły być eksploatowane na szczególnych zasadach określonych w art. 20 rozporządzenia wykonawczego

Kategoria szczególna

BSP eksploatowane w kategorii szczególnej, poza wyjątkami, gdy będą podlegać certyfikacji ( zgodnie z zasadami określonymi w art. 40 ust. 3 rozporządzenia delegowanego), będą musiały spełniać wymogi techniczne określone w jednym z następujących dokumentów:

  • zezwoleniu operacyjnym wydanym przez właściwy organ (w przypadku Polski – Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego);
  • standardowym scenariuszu; lub
  • w certyfikacie operatora lekkich bezzałogowych systemów powietrznych – LUC, który będzie określał warunki autoryzacji operacji przez operatora.

Kategoria certyfikowana

BSP z kategorii certyfikowanej, jako statki wykonujące operacje o najwyższym stopniu ryzyka, tak jak dotychczas, będą musiały spełniać wymogi techniczne wynikające z przepisów stosowanych do lotnictwa załogowego: Rozp. Komisji (UE) 748/2012, (UE) 640/2015 oraz (UE) 1321/2014. Certyfikacji podlega proces: projektowania, produkcji oraz konserwacji, zaś podmiotem odpowiedzialnym za jego przeprowadzenie będzie Agencja Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego.

  1. Organizacja systemu oceny zgodności i nadzoru rynku dla BSP

System oceny zgodności

Aby zapewnić, że BSP są wprowadzane do obrotu i eksploatowane w Polsce i UE zgodnie z obowiązującymi zasadniczymi wymogami technicznymi, BSP poddane zostaną mechanizmowi nadzoru rynku, który obejmuje kompetentne (wyznaczone i notyfikowane do Komisji Europejskiej) instytucje, podmioty oraz procedury zapewnienia i weryfikacji zgodności z wymogami oraz działania, jak również zasady odpowiedzialności za ich nieprzestrzeganie.  

Mechanizm nadzoru rynku dla BSP będzie zgodny z zasadami obowiązującymi w UE i Polsce dotyczącymi nadzoru rynku. W prawie krajowym zasady funkcjonowania systemu oceny zgodności i nadzoru rynku określono
w ustawach: z dnia 13 kwietnia 2016 r. o systemach oceny zgodności i nadzoru rynku (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 544.) oraz
z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 155).

Zgodnie z obowiązującymi zasadami nadzoru rynku i na podstawie upoważnienia zawartego w rozporządzeniu UE delegowanym zostaną wyznaczone:

Krajowy organ nadzoru rynku – jego rolą jest weryfikacja czy dostępne na rynku bezzałogowe systemy powietrzne nie stwarzają zagrożenia dla zdrowia lub bezpieczeństwa osób lub innych aspektów związanych z ochroną interesu publicznego (w odniesieniu do BSP, o którym mowa w art. 35 rozporządzenia delegowanego)

Organ Notyfikujący - jego rolą jest poinformowanie Komisji Europejskiej o tym jakie podmioty spełniają wymagania określone dla jednostek notyfikowanych, które wykonywać będą zadania związane z badaniem zgodności z normą zharmonizowaną. Zgodnie z art. 19 ust 1 i 2 ww. rozporządzenia delegowanego organ notyfikujący, odpowiada również za opracowanie i stosowanie procedur niezbędnych do oceny jednostek oceniających zgodność oraz do monitorowania jednostek notyfikowanych]

Państwa członkowskie mogą zdecydować, że ocenę oraz monitorowanie, o których mowa w ust. 1, przeprowadza krajowa jednostka akredytująca w rozumieniu rozporządzenia (WE) nr 765/2008” (w Polsce taką jednostką jest Polskie Centrum Akredytacji).

Jednostka notyfikowana oceniająca zgodność to podmiot niezależny zarówno od producenta, jak i konsumenta, działająca w sposób obiektywny. Jednostka notyfikowana musi spełniać określone w stosownych przepisach wymagania, jest uprawniona do prowadzenia oceny zgodności i wydawania certyfikatów (świadectw) zgodności typu. Uzyskanie przez podmiot statusu jednostki notyfikowanej oceniającej zgodność może nastąpić po udzieleniu akredytacji przez krajową jednostkę akredytującą, a także pomyślnej weryfikacji przeprowadzonej przez organ notyfikujący oraz zgłoszenie jednostki do Komisji Europejskiej.

Weryfikacja jednostki, która ubiega się o status jednostki notyfikowanej prowadzona jest zgodnie z ustalonymi wcześniej procedurami. Po uzyskaniu akredytacji, kolejnym wymogiem jest uzyskanie autoryzacji właściwego ministra lub kierownika urzędu centralnego właściwego ze względu na przedmiot oceny zgodności (art.20 ust.1)[1] Po przejściu tych etapów instytucja jest zgłaszana, czyli notyfikowana przez właściwego ministra lub kierownika urzędu centralnego (art. 21 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1226, ze zm.) Komisji Europejskiej i p.czł. UE. Po otrzymaniu notyfikacji Komisja Europejska umieszcza nową jednostkę notyfikowaną pod unikalnym numerem w wykazie jednostek notyfikowanych.

Schemat procesu uzyskiwania statusu jednostki notyfikowanej oraz jej rola w certyfikacji wyrobów został przedstawiony na poniższym rysunku:

 

schemat cert

 

Ministerstwo Infrastruktury we współpracy z Urzędem Lotnictwa Cywilnego opracowuje szczegóły dotyczące systemu oceny zgodności i nadzoru rynku dla BSP, w tym niezbędne projekty regulacji, które usankcjonują system certyfikacji i umożliwią egzekwowanie zharmonizowanych wymogów technicznych, w tym określą podmioty kompetentne i procedury działania. Rozważane jest powierzenie Prezesowi Urzędu Lotnictwa Cywilnego funkcji organu nadzoru rynku (w zakresie, o którym mowa w rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) 2019/945 z dnia 12.03.2019 r. w sprawie bezzałogowych systemów powietrznych oraz operatorów bezzałogowych systemów powietrznych z państw trzecich, tj. dronów w kategorii „otwartej”, innych niż określane jako zabawki w rozumieniu Dyrektywy 2009/48/EC), a także zadania autoryzacji akredytowanych jednostek certyfikujących ubiegających się o notyfikację oraz ostatecznie notyfikowanie jednostek do KE (organ notyfikujący).

Jednocześnie, warto wskazać, iż Polskie Centrum Akredytacji jest w trakcie opracowywania programu akredytacji, który określi jednolite i przejrzyste zasady akredytacji jednostek oceniających zgodność w zakresie BSP, ubiegających się o status jednostek notyfikowanych.

 

[1] ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1226, ze zm.)

UWAGA! Serwis używa cookies i podobnych technologii (brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na to)»